Toespraak door Kris Peeters, Vlaams Minister-president en Vlaams minister van institutionele hervormingen, bestuurszaken, buitenlands beleid, media, toerisme, havens, landbouw, zeevisserij en plattelandsbeleid.

Noord/zuid@work Ronde Tafel Vlaams OS beleid

Het Vlaams Ontwikkelingsbeleid: terugblik op 2004-2009 en uitdagingen voor de toekomst

Geachte Volksvertegenwoordigers
Dames en heren,

Toen een tweetal weken terug het boek ‘Iemand’ van Annemie Struyf en Lieve Blanckaert over 15 jaar ontwikkelingssamenwerking in Zuid-Afrika verscheen, was dit een belangrijk moment voor dit beleidsdomein. Aan de hand van foto’s en persoonlijke getuigenissen, zijn beide auteurs er in geslaagd om een zeer mooi, maar tegelijk ontnuchterend en realistisch beeld te geven van de inspanningen die Vlaanderen gedaan heeft om - met weliswaar beperkte middelen - aan structurele ontwikkelingssamenwerking in Zuid-Afrika te doen.
Op die manier heeft ontwikkelingssamenwerking ook voor het eerst echt een gezicht en een verhaal gekregen.

Zeker in de afgelopen 5 jaar kende de Vlaamse ontwikkelingssamenwerking een grote evolutie.
In de voorbije legislatuur kende het Vlaamse budget in zijn totaliteit bijna een verdubbeling. Daarbij komt dat het budget in dit laatste jaar ook nog eens met 12,6% is gestegen. Een bijzonder belangrijk signaal in tijden van economische crisis, mogen we wel stellen. Want het Britse Institute for Development Studies voorziet algemeen dat de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking tot 30% kunnen teruglopen. Vlaanderen gaat dus tegen deze negatieve trend in. Het illustreert nog maar eens dat Vlaanderen een solidaire regio is en ook haar partnerlanden in het Zuiden ook in moeilijke tijden niet in de steek laat.

In de afgelopen legislatuur hebben wij een duidelijke keuze gemaakt om onze ontwikkelingssamenwerking te richten op zuidelijk Afrika.
Onze ‘oude’ partnerlanden Zuid-Afrika en Mozambique werden uitgebreid met Malawi. Ik ben verheugd dat in 2009, na het afsluiten van de strategienota 2009-2013 met Malawi, de Vlaamse ontwikkelingssamenwerking in dit land ten volle ontplooid kan worden.

Naast de verhoogde steun, ben ik ook bijzonder trots op de strategienota’s die wij met al onze partnerlanden hebben afgesloten.
Hierin wordt in samenspraak met onze partnerlanden afgesproken op welke sectoren Vlaanderen zich concentreert. Omdat we inzetten op een beperkt aantal sectoren zoals onderwijs, landbouw, gezondheidszorg en de strijd tegen HiV/AIDS, geloof ik sterk dat Vlaanderen in zijn partnerlanden een verschil kan maken. Het boek bewijst het trouwens ook.

Met deze aanpak is Vlaanderen een donor die zich uitdrukkelijk in de principes van de Verklaring van Parijs over de doeltreffendheid van hulp inschrijft.
De relatie met al onze partnerlanden is immers gebaseerd op eigenaarschap, partnerschap waar beleidsdialoog een belangrijke plaats inneemt, concentratie en coördinatie.

Dames en heren,

Deze belangrijke verwezenlijkingen van de afgelopen legislatuur betekenen echter niet dat het werk af is. Vlaanderen moet ook in de volgende legislatuur de ambitie hebben om solidair te zijn met het Zuiden.
Er staan ons nog heel wat uitdagingen te wachten zoals de effecten van de klimaatsverandering waar het Zuiden disproportioneel wordt door getroffen.

Berekeningen van het United Nations Development Programme tonen aan dat voor elke euro die we vandaag investeren in projecten om de gevolgen van de klimaatsverandering tegen te gaan, een zevenvoud aan kosten in de toekomst kan vermeden worden.

Op het vlak van waterbeleid beschikt Vlaanderen over een uniek potentieel. Het is belangrijk dat we deze know-how ook ter beschikking stellen van het Zuiden. Het Vlaams Partnerschap Water voor Ontwikkeling heeft hieromtrent al de eerste stappen gezet. Ook het inzetten van het Vlaams Fonds Tropisch in onze partnerlanden past in dit kader.

Maar er is meer. Ik denk bijvoorbeeld aan het uitwisselen van informatie met betrekking tot de havens, als kloppende harten voor economische bedrijvigheid. Vlaanderen heeft, onder meer met het samenwerkingsverband tussen de vier Vlaamse zeehavens Flanders Port Area, op dit vlak heel wat expertise in huis. Daarnaast lopen er ook heel wat mooie projecten rond toerisme, vorming en onderwijs en ondernemerschap.
Met betrekking tot dit laatste bestaan al een aantal initiatieven zoals de VZW Ex-change, Kauri, de Helpdesk Import Vlaanderen en het PLATO project die lokale KMO’s ondersteunen door kennisuitwisseling over alles wat met de productie en handel te maken heeft zodat die bedrijven ook toegang kunnen krijgen tot de Vlaamse en de Europese markt.
Tenslotte is ook microfinanciering een uitstekend instrument om ontwikkeling te stimuleren en mensen toe te laten om hun situatie op eigen kracht te verbeteren. Sinds 2006 ondersteunt de Vlaamse overheid dan ook het Vlaamse Waarborgfonds Microfinanciering. Het fonds staat borg voor een aantal politieke en commerciële risico's die de Vlaamse ontwikkelingsfondsen nemen door geld te lenen aan de microfinancieringsorganisaties in het Zuiden.

Als minister van ontwikkelingssamenwerking geloof ik er sterk in dat ondernemerschap, op welk niveau ook, de ultieme uitdaging is van armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. De private sector is immers de motor van economische groei.
Onze regio, die zelf aan het relatieve begin staat van een grote internationale exposure, mag deze kansen van nauwe samenwerking met deze landen niet laten liggen. Transnationaal ondernemerschap is de weg naar een duurzame toekomst, zowel voor het ontwikkelingsland maar ook voor Vlaanderen.

Dames en heren,

Op 20 januari hebben de Vlaamse Regering, de administratie, de sociale partners, de captains of society en de verenigingen, waaronder 11.11.11, het Pact 2020 ondertekend. Dit pact bevat 20 concrete kwantitatieve doelstellingen die Vlaanderen moet nastreven.

Tegen 2020 wil Vlaanderen een economisch innovatieve, een ecologische duurzame maar ook een solidaire open samenleving worden. Zowel binnen als buiten onze grenzen.
Zo hebben we ook de ambitie om tegen 2020 de huidige bijdrage van Vlaanderen op vlak van ontwikkelingssamenwerking te verdubbelen.
Samen met Brussel en Wallonië moet de bijdrage van Vlaanderen minstens 7% van de officiële Belgische ontwikkelingshulp bedragen.
Dat is natuurlijk geen eenvoudige opdracht. En er zullen zeker nog heel wat extra inspanningen nodig zijn.

Maar we hebben er goede hoop op. De Vlaming en beleidsmakers hebben immers altijd al een uitgesproken positieve houding gehad tegenover het Zuiden. Volgens het Hoger Instituut voor de Arbeid zamelen er in Vlaanderen 25 à 60.000 vrijwillig geëngageerde burgers geld in voor ontwikkelingssamenwerking. En recent raakte bekend dat 11 11 11-organisatie ongeveer 5.774.000 euro ophaalde tijdens zijn laatste campagne. Dat zijn indrukwekkende cijfers.

En dat is trouwens lang niet alles. De laatste jaren zijn er heel wat ontwikkelingsinitiatieven van bedrijven, scholen, jeugdverenigingen, vakbonden en andere maatschappelijke actoren ontstaan die een partnerschap met het Zuiden willen aangaan. Ze worden de vierde pijler van de ontwikkelingssamenwerking genoemd.
Op de website www.4depijler.be die ik begin december mee heb gelanceerd, lees je er alles over. Er staan ook een aantal initiatieven op vermeld die het bewustzijn van de Vlaming over ontwikkelingssamenwerking moet vergroten.
Ik denk hier onder meer aan ons beleid rond ontwikkelingseducatie, de noord/zuid persprijs en de gemeentelijke ontwikkelingssamenwerking.

Dames en heren,

Er is al veel gerealiseerd. En de wil is groot.
Dat kunnen we besluiten uit 15 jaar ontwikkelingssamenwerking. Maar er moet ook nog ontzettend veel gebeuren vooraleer het Zuiden echte welvaart en welzijn kent. Vlaanderen wil in elk geval haar voortrekkersrol hierin blijven opnemen. Hopelijk ook samen met u.
Ik wens jullie veel succes en inspiratie tijdens de Ronde Tafel.