Schriftelijke vraag aan Frank Vandenbroucke, Viceminister-president van de Vlaamse regering, Vlaams minister van werk, onderwijs en vorming technologie op school (TOS21) (18-04-08)

Het PISA-rapport van 2006 gaf aan dat jongeren bij ons positief staan tegenover wetenschappen en er goed op scoren, maar dat hun zelfvertrouwen bij het leren van wetenschappen lager is dan in een gemiddeld OESO-land. Daarom vormt dit de hoofddoelstelling van het actieplan wetenschapspopularisering dat door de ministers van Onderwijs en Wetenschapsbeleid samen wordt opgezet.

TOS21 (Techniek op school voor de 21ste eeuw) is een project in dat verband dat een leerlijn uitwerkt voor technologie op school, van in de kleuterklas tot aan het einde van het leerplichtonderwijs. Het legt zich eveneens toe op de verspreiding van wetenschapsinformatie binnen de onderwijswereld. Voor beide aspecten wordt samengewerkt met Technopolis. In een persbericht van de minister (dec. ’07) stelt hij dat er met Technopolis een verruimde samenwerking mogelijk is.

In de Beleidsbrief Onderwijs 2007-2008 werd aangekondigd dat het project TOS21 dit jaar kan leiden tot een herziening van de eindtermen technologie in basis- en secundair onderwijs. In de nieuwsbrief van TOS stelt men dat de leerlijn technologie midden 2008 klaar zal zijn. Dat zou Vlaanderen tot eerste regio in de wereld maken die zo’n leerlijn heeft.

In het rapport van de Koning Boudewijnstichting “Accent op Talent” benadrukt men het belang van gemotiveerde leerkrachten met ervaring in het bedrijfsleven voor het onderwijzen van technologie in de eerste graad secundair onderwijs.

De overeenkomst voor TOS21 geldt van 2004 tot eind 2008. Eind dit jaar loopt deze dus af.

1. Verwacht de minister dat de vooropgestelde timing zal worden gerespecteerd: de leerlijn technologie klaar midden 2008, een voorstel tot aanpassing van de eindtermen eind 2008?
2. Zal het voorstel tot aanpassing ineens gelden voor alle relevante eindtermen en ontwikkelingsdoelen van het basisonderwijs tot en met de derde graad secundair onderwijs, of wil hij de invoering gefaseerd doen?
3. Op welke manier zullen scholen ondersteund worden om technologie pedagogisch-didactisch en wetenschappelijk verantwoord aan te pakken? Ik denk aan het verspreiden van didactisch materiaal, ondersteuning van de leerkrachten technologie, sensibiliseren van leraren in opleiding, het stimuleren van samenwerkingsverbanden (met bedrijven, actoren, RTC’s, enz.)?
4. Wie zal deze concrete implementatie in de scholen ondersteunen? Blijft dit het project TOS21, met een gewijzigde opdracht?
5. Wat bedoelt de minister concreet met een “verruimde samenwerking” met Technopolis?
6. Heeft de minister plannen om deze leerlijn techniek en technologie te “delen” met onze Europese buurlanden?

antwoord

Een van de invalshoeken van het project TOS21 (Technologie op school voor de eenentwintigste eeuw) is inderdaad het uitwerken van een leerlijn voor technologie op school van in de kleuterklas tot aan het einde van het leerplichtonderwijs. Het project heeft de studiefase en de conceptfase afgerond. De stuurgroep heeft onlangs een voorstel van ontwerplexicon, standaarden en referentiepunten goedgekeurd.

Deze standaarden en referentiepunten zijn generieke doelen bij de verschillende leeftijdsniveaus voor het leren van techniek op school. Ze zijn algemeen geldend en kunnen worden toegepast in elk ervaringsdomein van techniek. De leerlijn bestaat uit de opeenvolging van de referentiepunten voor de onderscheiden onderwijsniveaus: kleuteronderwijs, lager onderwijs, 1ste graad secundair onderwijs en 2de & 3de graad secundair onderwijs.
Het project heeft hierop een experimenteerfase ingesteld om na ta gaan hoe het lexicon, de standaarden en de in een leerlijn geplaatste referentiepunten concreet kunnen worden gemaakt in de praktijk. Ze worden momenteel in diverse scholen uitgetest en getoetst op hun werkbaarheid op klasniveau.
De resultaten zullen beschikbaar zijn tegen de vroege zomer 2008.
Tegelijkertijd heeft de entiteit curriculum de werkzaamheden opgestart voor de aanpassing van de eindtermen en ontwikkelingsdoelen technologie. De ontwikkelcommissie is samengesteld en heeft reeds twee vergaderingen achter de rug. Het hoger genoemde TOS21-document dient als uitgangspunt voor de werkzaamheden.
De leerlijnen die in TOS21 zijn uitgewerkt zullen daarbij gerespecteerd worden. Tussentijds wordt teruggekoppeld met een resonansgroep waarin ook het TOS21-netwerk betrokken is.
De commissie zal tegen juni 2008 een voorstel van ontwikkelingsdoelen en van eindtermen techniek voor de basisvorming aan de minister overmaken om ter advies aan de Vlor te worden voorgelegd.

Het voorstel zal de ontwikkelingsdoelen bevatten voor het kleuteronderwijs en de eerste graad B-stroom, en de eindtermen voor het lager onderwijs en voor de eerste graad A-stroom.

De opdracht omvat niet de aanpassing van eindtermen voor de 2de en/of 3de graad van het secundair onderwijs. Het voorstel zal dus niet ineens gelden voor alle relevante eindtermen en ontwikkelingsdoelen van het leerplichtonderwijs, enkel voor het basisonderwijs (kleuter + lager) en voor de eerste graad secundair onderwijs (A- en B-stroom).

Over de wijze waarop de scholen ondersteund zullen worden bij de implementatie van de aangepaste eindtermen en ontwikkelingsdoelen zal een actieplan worden opgesteld. De verschillende mogelijke pistes en initiatieven worden nog onderzocht.

Op 27 augustus 2008 is er een uitgebreid symposium gepland in verband met de resultaten en inzichten van het TOS21project.
Het lexicon, de set standaarden met de in leerlijn geplaatste referentiepunten en enkele goede voorbeelden uit de lespraktijk om tot technische geletterdheid te komen, zullen worden voorgesteld. Het symposium wil alle actoren uit onderwijs en industrie samenbrengen, in het bijzonder de partners in het actieplan wetenschapsinformatie, maar ook de vertegenwoordigers uit intermediaire sectoren en organisaties.
Het symposium wil op die manier niet alleen informeren, maar ook een groot draagvlak creëren voor de visies die in het project zijn uitgewerkt en via de eindtermen in de scholen zullen worden geïmplementeerd.

Er zijn nog geen definitieve beslissingen genomen over wie de concrete implementatie in de scholen zal ondersteunen. Overleg en afspraken met de pedagogische begeleidingsdiensten van de onderwijskoepels en van het gemeenschapsonderwijs GO! zijn hieromtrent aangewezen. Het stappen- en actieplan zal uiterlijk tegen 1 september 2010 duidelijk zijn, vermits op die datum de aangepaste eindtermen van kracht zullen worden.

De samenwerking kan o.m. de mogelijkheid betreffen om leraren samen te brengen in de lokalen van Technopolis om meteen een aantal doelen te combineren: een studiedag of een nascholingssessie en kennismaking met Technopolis. Er is echter geen uitgeschreven formeel samenwerkingsmodel uitgewerkt.

Daarover bestaan nog geen plannen. Nederland toont wel interesse voor sommige Vlaamse initiatieven, o.m. Mooi en cool met chemie, een doe-pakket voor het basisonderwijs, ontwikkeld door BASF en Essenscia.